Niwsans clêr yn ne Llanelli

Ar hyn o bryd mae Cyngor Sir Caerfyrddin yn ymchwilio i adroddiadau o gynnydd mewn clêr sy'n effeithio ar rannau o dde Llanelli, gan gynnwys ardaloedd Seaside a'r Morfa. Mae ymchwiliadau'n parhau ac mae swyddogion yn archwilio sawl ffynhonnell bosibl er mwyn canfod beth sy'n cyfrannu at y cynnydd yn nifer y clêr. 

Nac ydy. Mae'r ymchwiliadau'n parhau a does dim un ffynhonnell bendant wedi'i nodi ar hyn o bryd.

Mae swyddogion Diogelu'r Cyhoedd wedi archwilio sawl lleoliad ac yn casglu tystiolaeth o bob rhan o'r ardal yr effeithir arni. Mae samplau o glêr, larfau a chwilerod wedi'u cyflwyno i'w dadansoddi ac mae archwiliadau safleoedd pellach yn parhau. 

Mae'r ymchwiliad yn ystyried nifer o ffynonellau posibl. Mae'r rhain yn cynnwys cyfleuster AMG Resources, Gorsaf Bwmpio Northumberland Dŵr Cymru a safleoedd eraill yn yr ardal ehangach. Mae swyddogion yn gweithio ar sail tystiolaeth, ac mae'r holl linellau ymholi rhesymol yn cael eu hasesu. 

Hyd yn hyn, nid yw'r archwiliadau manwl o Ganolfan Ailgylchu Gwastraff y Cartref Trostre a Gorsaf Bwmpio Northumberland Dŵr Cymru wedi dod o hyd i unrhyw dystiolaeth o nifer sylweddol o glêr, trefniadau cynnal a chadw gwael, gollyngiadau gwastraff neu amodau sy'n debygol o gyfrannu at y pla presennol. 

Ar hyn o bryd does dim tystiolaeth mai’r aber sy’n gyfrifol am y lefelau anarferol o uchel o glêr. 

Mae aberoedd yn amgylcheddau naturiol sy'n cynnal amrywiaeth o rywogaethau o bryfed. Fodd bynnag, nid yw'r math o niwsans dros ardal helaeth sy'n cael ei adrodd ar hyn o bryd yn dystiolaeth, ynddo’i hun, mai aber yw ffynhonnell y broblem.  

Mae'r Cyngor wedi derbyn adroddiadau sy'n cysylltu'r broblem â'r aber gerllaw, ond nid yw ymchwiliadau wedi dangos tystiolaeth sy'n cefnogi hyn fel achos y sefyllfa bresennol. 

Ar hyn o bryd does dim tystiolaeth bod glaswellt hir yn gyfrifol am lefel y broblem yn ymwneud â chlêr. 

Er y gall clêr orffwys ar lystyfiant, nid yw glaswellt hir fel arfer yn darparu'r amodau sydd eu hangen i'r clêr hynny sy'n achosi niwsans ac sy'n destun yr ymchwiliad hwn fridio ar raddfa fawr. 

Mae angen amodau addas ar lawer o rywogaethau clêr i fridio, fel deunydd organig sy'n pydru, gwastraff, slwtsh neu amgylcheddau eraill sy'n llawn maetholion. 

Mae'r Cyngor yn parhau i asesu'r holl ffactorau posibl sy'n cyfrannu at y sefyllfa fel rhan o'i ymchwiliad. 

Mae'r camau sydd wedi'u cymryd hyd yma yn cynnwys:

• Ymateb i gwynion trigolion.
• Ymweld â lleoliadau yr effeithir arnyn nhw.
• Archwilio safleoedd ffynhonnell posibl.
• Monitro nifer y clêr ar draws yr ardal.
• Casglu samplau clêr a thystiolaeth gysylltiedig.
• Gweithio gyda Cyfoeth Naturiol Cymru, Dŵr Cymru a phartneriaid eraill.
• Darparu diweddariadau i drigolion ac aelodau etholedig.
• Cynnal gweithgareddau glanhau amgylcheddol lle bo'n briodol. 
• Defnyddio trapiau pryfed mewn lleoliadau priodol i'w denu i ffwrdd o adeiladau preswyl a masnachol lle bo hynny'n bosibl.

Mae'r gwaith ymchwilio yn parhau. 

CNC yw'r awdurdod trwyddedu amgylcheddol ar gyfer safle AMG Resources ac mae'n gyfrifol am reoleiddio cydymffurfiaeth ag amodau trwyddedau amgylcheddol yn y cyfleuster hwnnw.

Mae'r Cyngor yn rhannu tystiolaeth gyda CNC ac yn gweithio'n agos gyda nhw drwy gydol yr ymchwiliad. Mae CNC wedi cynnal archwiliadau o'r safle ac mae'n parhau i fonitro'r amodau.

Gall amrywiaeth o ffactorau ddylanwadu ar boblogaethau clêr a gallan nhw deithio pellteroedd sylweddol o'r man lle maen nhw'n tarddu. 

Cyn cymryd camau rheoleiddio, rhaid i dystiolaeth ddangos bod safle yn cyfrannu at y broblem. Mae hyn yn gofyn am waith fonitro manwl, archwiliadau ac, mewn rhai achosion, dadansoddiad arbenigol. 

Mae ymchwiliad y Cyngor yn canolbwyntio ar ganfod y ffeithiau yn hytrach na gwneud rhagdybiaethau.

Mae'r Cyngor wedi bod yn gwneud gwaith monitro mewn nifer o leoliadau, gan gynnwys ysgolion, busnesau ac ardaloedd preswyl. Mae'r wybodaeth hon yn helpu swyddogion i ddeall hyd a lled a dosbarthiad y clêr ar draws y gymuned. 

Gall tymheredd cynnes gyflymu cylchred bridio clêr, gan ganiatáu i boblogaethau gynyddu'n gyflymach. Gall rhai amodau tywydd hefyd ddylanwadu ar ba mor bell y mae clêr yn teithio a ble maen nhw'n ymgynnull. 

Felly, mae'r tywydd yn un o nifer o ffactorau sy'n cael eu hystyried yn ystod yr ymchwiliad.

Er bod y cynnydd yn nifer y clêr yn achosi niwsans a gofid sylweddol i drigolion, nid yw'r Cyngor wedi nodi unrhyw argyfwng ehangach o ran iechyd y cyhoedd.

Mae'r Cyngor yn cydnabod yr effaith y mae'r sefyllfa yn ei chael ar gymunedau lleol ac mae'n parhau i ymchwilio i'r mater a chymryd camau priodol lle bo angen.

Efallai y bydd y mesurau canlynol yn ddefnyddiol i drigolion:

• Cadwch ddrysau a ffenestri ar gau lle bo modd neu defnyddiwch sgriniau pryfed.
• Sicrhewch fod gwastraff bwyd yn cael ei storio'n ddiogel a bod biniau yn cael eu cadw ar gau.
• Codwch unrhyw faw anifeiliaid anwes yn brydlon.
• Peidiwch â gadael bwyd heb orchudd.
• Defnyddiwch drapiau pryfed neu bapurau dal pryfed lle bo hynny'n briodol.

Gall y mesurau hyn helpu i leihau nifer y clêr sy'n mynd i mewn i dai, er na fyddan nhw'n mynd i'r afael ag achos sylfaenol y mater ehangach.

Bydd y Cyngor yn ystyried ceisiadau am gymorth fesul achos, yn enwedig os yw'r trigolion yn agored i niwed o bosib neu os yw'r niwsans yn cael effaith sylweddol arnynt. Mae trigolion sy'n cael anawsterau penodol yn cael eu hannog i gysylltu â'r Cyngor.

Mae nifer y clêr fel arfer yn cynyddu yn ystod tywydd cynhesach. 

Fodd bynnag, mae lefel y broblem sy'n cael ei hadrodd ar hyn o bryd gan nifer o bobl sy'n byw yn ne Llanelli yn uwch na'r hyn a ddisgwylir fel arfer. Dyna pam mae ymchwiliad ffurfiol yn cael ei gynnal.  

Nod yr ymchwiliad yw penderfynu a yw'r amodau presennol yn gysylltiedig â'r tywydd yn unig, yn gysylltiedig ag un neu fwy o ffynonellau lleol, neu a oes cyfuniad o ffactorau yn dylanwadu ar y sefyllfa.

Mae'r Cyngor yn deall bod hyn yn rhwystredig i drigolion yr effeithir arnynt. Fodd bynnag, nid yw achos y niwsans clêr presennol wedi'i gadarnhau ac nid yw'r Cyngor yn gallu gwneud sylwadau ynghylch a allai unrhyw hawliadau gael eu gwneud yn y dyfodol.

Byddai unrhyw geisiadau sy'n ymwneud ag yswiriant neu iawndal yn cael eu hystyried yn unol â gweithdrefnau arferol y Cyngor.

Mae trigolion yn cael eu hannog i barhau i roi gwybod am niwsans clêr i'r Cyngor drwy Ganolfan Gyswllt y Cyngor ar 01267 234567 neu fel arall drwy anfon e-bost i diogelurcyhoedd@sirgar.gov.uk Mae gwybodaeth sy'n cael ei rhoi gan drigolion yn helpu swyddogion i fapio ardaloedd yr effeithir arnynt, nodi tueddiadau a chefnogi'r ymchwiliad parhaus. 

Wrth roi gwybod am broblem, dylech chi ddarparu'r canlynol:

• Eich cyfeiriad.
• Pryd y dechreuodd y broblem.
• Lefel y broblem yn ymwneud â chlêr.
• Unrhyw ffotograffau neu fideos, os ydyn nhw ar gael.

Bydd y Cyngor yn parhau i ddarparu diweddariadau drwy ei wefan, sianeli cyfryngau cymdeithasol ac aelodau etholedig lleol wrth i'r ymchwiliad fynd rhagddo. Bydd rhagor o wybodaeth yn cael ei chyhoeddi yn dilyn datblygiadau sylweddol.