Arddangosfa Yn coffáu’r Rhyfel Mawr ar y Môr ym Mharc Howard

33 diwrnod yn ôl

Mae arddangosfa ynghylch effaith y Rhyfel Mawr ar y Môr ar Lanelli wedi agor yn Amgueddfa Parc Howard.

Gallwch ddod i weld yr arddangosfa tan 23 Rhagfyr ac mae'n deyrnged i arwyr ac arwresau anhysbys Llanelli fel y disgrifiwyd gan unigolion, grwpiau cymunedol a staff yr amgueddfa.  Mae'r rhain yn cynnwys gweithwyr llongau cleifion, busnesau a ddarparodd waith ar ôl y rhyfel ar gyfer y cyn-filwyr a oedd yn dychwelyd, a'r cyfraniadau gwirfoddol di-rif a wnaed gan gymuned a oedd yn unedig yn erbyn bygythiad rhyfela tanfor.

Mae'r arddangosfa'n rhan o Goffáu’r Rhyfel Anghofiedig yn erbyn Llongau Tanfor yr Almaen ar hyd Arfordir Cymru 1914-18. Mae'n bartneriaeth Blwyddyn y Môr ledled Cymru a gefnogir gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri. 

Mae'r arddangosfa hefyd wedi ysbrydoli pobl ifanc ac aelodau o'r gymuned i weithio gyda'r artist Esther Ley i greu gwaith celf cerameg cydweithredol a choffaol o'r enw Llynges Fach. O amgylch y prif waith celf a wnaed gan yr artist y mae hanner cant o gychod unigol y mae gan bob un ohonynt enw i goffáu pobl Llanelli a gollodd eu bywydau yn y Rhyfel Mawr ar y Môr.  Caiff Llynges Fach ei dadorchuddio ym mis Tachwedd i goffáu Dydd y Cadoediad ac wedyn bydd yn parhau i gael ei harddangos ym Mharc Howard.

Dywedodd Morrigan Mason, Rheolwr Datblygu Amgueddfeydd Sir Gaerfyrddin: “Mae'r cyfle i fod yn rhan o'r prosiect cenedlaethol hwn wedi cychwyn taith. Yn ein harddangosfa aethom ati i ddechrau edrych ar y newidiadau cymdeithasol a ddigwyddodd oherwydd y rhyfel a'r effaith ar Lanelli.  Rydym ni ond wedi crafu'r wyneb o ran yr hanes hwn. Wrth gomisiynu Llynges Fach mae gennym gofeb barhaol yng nghasgliad yr amgueddfa o'r adeg hon, 100 mlynedd ar ôl diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf, i'r bobl a gollodd eu bywydau ar y môr, y mae llawer ohonynt heb gael eu coffáu unrhyw le arall.”

Dywedodd y Cynghorydd Peter Hughes Griffiths, yr Aelod o'r Bwrdd Gweithredol sy'n gyfrifol am amgueddfeydd: “Roedd symudiadau llongau yn chwarae rhan enfawr yn y Rhyfel Byd Cyntaf a chollodd llawer o bobl eu bywydau ar y môr. Bydd yr arddangosfa hon yn rhoi cipolwg rhagorol ar yr effaith ar Lanelli a'r gymuned ar y pryd. Mae llawer o waith caled wedi cael ei wneud i greu'r arddangosfa hon felly rwy'n gobeithio y bydd cynifer o bobl â phosibl yn ymweld ac yn dysgu mwy am y darn pwysig hwn o hanes.”